TRẦN BÌ

Được trồng khắp nơi ở nước ta và nhiều nhất ở các tỉnh như Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị… và quýt là cây nhỏ, lá mọc so le, đơn mép có răng cưa và vỏ có mùi thơm đặc biệt; hoa nhỏ có màu trắng và mọc đơn độc ở kẽ lá. Quả hình cầu hai đầu dẹt, màu vàng cam hay vàng đỏ và có vỏ mỏng nhẵn hay hơi sần sùi, dễ bóc; mùi thơm ngon và có nhiều hạt. Quả quýt chín sau khi thu hái, bóc vỏ thì lấy vỏ đó đem sấy khô hay phơi khô và để càng lâu tác dụng càng tốt. Bảo quản nơi khô ráo, tránh ẩm mốc.

 

Trần Bì vỏ của nó có nhiều đặc điểm nhận dạng và vỏ có dạng cuốn lại hoặc quăn, có mặt ngoài màu nâu hay màu vàng nâu và bề mặt có nhiều vết chấm sẫm hoặc vết lõm xuống. Mặt trong thường có màu trắng hay màu hồng nhạt. Vỏ của Trần Bì có kết cấu xốp, giòn và nhẹ. Nó có mùi thơm, vị cay và có tính năng tạo ra hương vị đặc trưng cho nhiều công thức dược liệu, thực phẩm trong y học cổ truyền và ẩm thực.

Những công dụng của Trần Bì

Hỗ trợ hệ tiêu hóa: Được sử dụng để điều hòa trung tiêu, lý khí, bổ tỳ vị. Nếu loại bỏ phần cùi trắng và nó có tác dụng trị ho, tiêu đờm, tăng cường nhu động đường tiêu hóa và giúp ức chế tình trạng co thắt cơ trên đường ruột, giảm thiểu tình trạng tiêu chảy, đầy bụng, rối loạn tiêu hóa.

Chống viêm thần kinh: Các flavonoid như hesperidin, nobiletin và tangeretin có trong Trần Bì có tác dụng chống viêm dây thần kinh mạnh mẽ.

Kháng viêm: Trần bì có khả năng kháng khuẩn với phổ kháng rộng nhờ có các hoạt chất hesperidin, tangeretin và nobiletin.

Đối với hệ tim mạch: Nước sắc của trần bì có tác dụng hưng phấn tim, tuy nhiên ở liều lượng lớn và  nó có tác dụng ức chế.

Bình suyễn, khu đàm:  Trần bì có tác dụng là kích thích niêm mạc đường hô hấp, giúp làm tăng tiết dịch và loãng đờm; nó giúp làm giãn phế quản và hạ cơn hen. Trần bì có khả năng ngăn chặn cơn co thắt phế quản do histamin gây ra.

Kháng khuẩn: Trần bì có tác dụng là  ức chế sự sinh trưởng của loại vi khuẩn, bao gồm trực khuẩn dung huyết hay ái huyết và tụ cầu khuẩn.

Đối với cơn trơn của dạ dày và ruột: Ruột bài khí tích trệ ra ngoài một cách dễ dàng nhờ có tinh dầu Trần Bì có kích thích hệ tiêu hóa, ngoài ra Trần Bì giúp tăng tiết dịch vị và làm giãn cơ trơn của dạ dày, ruột.

Trần Bì có một số bài thuốc như: chứng đầy bụng khó tiêu; chứng khó tiêu, rối loạn tiêu hóa; suy nhược cơ thể; ho khản tiếng, mất tiếng…

Những lưu ý khi dùng Trần Bì

Người ho khan do âm hư, thực nhiệt, khí hư và thổ huyết không nên dùng.

Không dùng cho các trường hợp không có thấp, không có đờm và không ứ trệ.

Nguồn: Đông Tây y Trường Xuân